Een Veilig Nest

Gezonde en Veilige Voeding

Pesticidenresiduen in babyvoeding. Wat is goed voor je kind? Met zes maanden, als de borstvoeding wordt aangevuld met vaste voeding, komen veel ouders voor de keuze: “Koop ik voeding in potjes of geef ik mijn baby of peuter een zelfgemaakt hapje?”

Want vers is lekkerder, goedkoper en duurzamer. Toch blijft het als het om vers gaat oppassen. Niet-biologisch verbouwde verse producten zijn dan een minder goed idee.  Zeker voor zuigelingen en opgroeiende kinderen.

Potjesvoeding gezonder?

Vanwege hun dunne huid, lage gewicht en snelle stofwisseling vormen baby’s een kwetsbare groep. Als voorzorgsmaatregel bestaat daarom binnen de Europese Unie richtlijn 2006/125/EC die de kwaliteit van verpakte (potjes-)voeding voor zuigelingen en peuters (tot 3 jaar) in de EU regelt. Potjes mogen niet meer dan 0,01 mg actieve stof (pesticide) /kg voedsel bevatten. Controles hebben aangetoond dat deze normen weinig worden overschreden.

In de reguliere land- en tuinbouw is het gebruik van pesticiden een normaliteit. De nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit (nVWA) controleert in Nederland steekproefsgewijs of wordt voldaan aan de Europese eisen. Zo worden jaarlijks duizenden monsters van plantaardige en dierlijke levensmiddelen op pesticidenresiduen getest.

In 2007 bevatten in Nederland 43,5%, in Duitsland 40,8% en Frankrijk 32,8% van de geanalyseerde plantaardige producten meer dan 2 verschillende pesticidenresiduen. Doordat officiële rapporten meestal alleen het aantal overschrijding van de maximale toelaatbare residuen (MRL) vermelden, klinken percentages van 2 tot 8% tamelijk geruststellend. Maar wat zegt een MRL over de hoeveelheid pesticide in een product?

Maximaal toelaatbare residuen (MRL)

De MRL-normen zijn gebaseerd op van een dagelijkse dosis (ADI) van een bepaalde actieve substantie, die voornamelijk via dierproeven vastgesteld wordt. Afhankelijk van de toxische eigenschappen van de betreffende stof wordt nog een veiligheidsfactor van 10 tot 100 berekend.

Hier volgt een kleine willekeurige selectie van een paar actieve stoffen met de wettelijk maximaal toelaatbare residunormen. (Volledige lijst: EU Pesticide Database)

•    Chlorpyrifos: mandarijnen 2 mg/kg; kernvruchten 0,5mg/kg
•    Cypermethrin: citrus 2 mg/kg; kernvruchten 1mg/kg
•    Dicofol: citrus 2mg/kg; kernvruchten 0,2mg/kg
•    Parathion: alle vruchten 0,02 mg/kg
•    Phosmet: citrus en kernvruchten 0,2; kersen 1mg/kg

Opvallend zijn de verschillende MRL’s voor één en dezelfde actieve stof. In deze gevallen is rekening gehouden met de te verwachten hoeveelheid residu in de gangbare productiemethode. Hoewel we hier niet ingaan op de toxische eigenschappen van de genoemde pesticiden, kan samenvattend wel worden gezegd dat reguliere pesticiden toxische stoffen zijn, met als doel levende organismen te doden of te verzwakken. Vele van deze stoffen worden slechts langzaam afgebroken en door het organisme opgenomen en kunnen dus niet verwijderd worden met wassen.

Merendeel MRL’s voldoet niet aan norm

Gezien de wettelijke regeling voor pesticidenresiduen, moeten we concluderen dat het merendeel van de MRL’s niet aan de norm voor zuigelingenvoeding voldoet. Berichten die aangeven dat slechts 2% van de monsters de MRL overschrijden, geven geen garantie op een pesticidenvrij voedsel pakket.

Alleen een land- en tuinbouw, die geen gebruik maakt van pesticiden, zoals biologische landbouw, kan deze doelstelling benaderen en dus de meeste bescherming bieden aan kwetsbare groepen als kinderen en zwangere vrouwen. En ja, dan uiteraard liever vers, want hoewel de meeste babyvoedingsproducenten tegenwoordig gebruik maken van producten uit biologische landbouw, is vers vanuit milieu oogpunt – denk alleen al aan het verpakkingsmateriaal – veruit te prefereren.

Dit artikel werd geschreven door Margriet Samwel, WECF Coördinator Water. Ze was 10 jaren werkzaam in het Milieu Instituut (Umweltinstitut) München e.V. met als speerpunten residuen in water en voedsel; sinds 2002 is ze werkzaam als coördinator Water & Sanitatie voor WECF met o.a. pesticiden in het milieu als speerpunt.