Een Veilig Nest

parabenen

Panorama aflevering over hormoonverstoorders

‘We hebben maar een kans om onze hersenen te ontwikkelen, en dat is tijdens de zwangerschap’ is één van de uitspraken in de uitzending van Panorama (zondag 4 oktober) over hormoonverstoorders en de effecten daarvan op de ontwikkeling van kinderen. Aan het woord was de Deense professor Philippe Grandjean, die waarschuwt voor het risico dat hormoonverstoorders – alomtegenwoordig in ons huisraad, voedsel, cosmetica en plastic – vormen voor het ontwikkelende babybrein.

In de uitzending van Panorama volgen wij onder anderen een zwangere vrouw en het onderzoek naar hormoonverstoorende stoffen en zien wij de gevolgen van het DES stof dat tot zekere problemen heeft geleid voor de ontwikkeling van de geslachtsdelen van kinderen.

Heb je deze aflevering gemist? Bekijk de aflevering hier weer terug. 

bpa_vrij
Er zijn verder een aantal punten dat van belang zijn voor de discussie over hormoonverstoorders. De lobby, manipulatie van de wetenschap, vrijhandelsverdrag van TTIP, studie naar EU verbod en de samenwerking met de VS zijn de aandachtspunten van het MO* dossier.

‘Er zijn geen drempelwaarden voor effecten van hormoonverstorende chemicaliën’, staat in een rapport uit 2012 van de WHO (World Health Organisation). Dit betekent dat er bij de kleinste dosering risico bestaat – met name voor de foetus in de baarmoeder – op permanente gezondheidsschade. In Brussels 2013 werd er een geraffineerde lobby op de gevaarlijke hormoonverstorende stoffen ingezet door de feiten die de WHO in 2012 verklaarde.

Qua manipulatie van de wetenschap probeert de chemische industrie invloed uit te oefenen in Brussel door zich actief te mengen in het wetenschappelijk debat over de risico’s van hormoonverstoorders. Zo schakelen de lobbygroepen van de industrie gespecialiseerde consultancy bedrijven in, zoals de Amerikaanse firma Gradient Corporation, om wetenschappelijke studies over hormoonverstoorders te publiceren. Het doel van deze manipulatie is om twijfel te zaaien in het onderzoek.

Op 10 juni 2015 heeft het Europees Parlement een TTIP-resolutie gesteld dat het vrijhandelsverdrag onder geen beding invloed mag hebben op ‘toekomstige definities’ voor hormoonverstorende stoffen. Maar de VS blijven druk uitoefenen. Zij lieten de Commissie eerder dit jaar weten dat een EU-verbod haaks staat op de ‘primaire doelstellingen’ van TTIP.

Hormoonverstorende stoffen aangetroffen in bijtringen voor baby’s

Bij twee op de tien plastic bijtringen komen hormoonverstorende chemicaliën vrij

Duck_510
Onderzoekers van de Goethe-universiteit in Duitsland troffen hormoonverstorende chemicaliën (EDCs) aan in twee op de tien geteste bijtringen. De ene bijtring bevatte parabenen, wat normaliter gebruikt wordt als conserveermiddel in cosmetica. En in de andere bijtring zaten maar liefst zes verschillende EDCs. De onderzoeksresultaten werden eind mei gepubliceerd in de Journal of Applied Toxicology.

Alexandra Caterbow, chemicaliënexpert bij WECF: “We zijn ontzettend bezorgd om te lezen dat onderzoekers regelmatig hormoonverstorende stoffen aantreffen in kinderartikelen, zelfs als het om lage gehaltes gaat. Hoe kunnen we hopen op een gezondere toekomst als we niet zeker weten dat baby- en kinderspullen vrij zijn van schadelijke stoffen? Moeten ouders soms tegen hun kinderen zeggen dat ze hun bijtring niet in de mond moeten stoppen? Moet een preventiebeleid niet juist beginnen met het reduceren van de blootstelling bij baby’s en kinderen?”

Gelukkig is er ook goed nieuws: de Europese Commissie verbood onlangs twee parabenen in sommige babyverzorgingsproducten. Deze hormoonverstorende chemicaliën bieden immers slechts beperkte voordelen voor de kwaliteit, maar brengen mogelijk gezondheidsrisico’s met zich mee. Zeker voor baby’s, wiens ontwikkeling veelal gestuurd wordt door hormonen en die meer vatbaar zijn voor blootstelling aan chemicaliën dan volwassenen.

Alternatieven zijn er wel degelijk. Zo lanceerde duurzame webwinkel 4NaturalKids in mei 2015 een biologische bijtring. Deze winkel is een van de bedrijven die heeft meegewerkt aan de inrichting van de duurzame babykamer op Negenmaandenbeurs 2015.

Bescherm je haar en je gezondheid! Handboek voor kappers

We gebruiken allemaal wel eens haarproducten, maar wat weten we eigenlijk over de shampoo, verf, en de andere styling producten die wij (en anderen) in ons haar smeren? De meeste consumenten gebruiken shampoo van de drogist, kappers gebruiken vaak professionele producten, en vaak zitten hier een hele lijst aan ingrediënten in waarbij we van de meeste de naam niet eens kunnen uitspreken. Hoe kunnen we zeker zijn dat er geen onveilige chemische stoffen in deze producten zitten? Weten kappers eigenlijk wel wat er in de producten zit die zij gebruiken? En hoe kunnen we onszelf beschermen voor schadelijke stoffen en tegelijkertijd goed zittend haar hebben?

Shampoo, styling producten, en haarverf bevatten vaak een hoop chemische stoffen. En het lezen van de fles kan heel verwarrend zijn. We weten misschien van sommige chemicaliën dat ze schadelijk zijn, maar ze vinden tussen de ingrediënten kan lastig zijn.

Eén groep van riskante stoffen die veel in haarproducten worden gebruikt zijn parabenen. Studies hebben aangetoond dat parabenen potentieel kankerverwekkend zijn. Op dit moment worden veel parabenen uitgefaseerd door fabrikanten, maar het probleem blijft bestaan: ze worden vervangen door andere synthetische conserveringsmiddelen die er ook van verdacht worden dat ze schadelijk zijn. Dit betekent dat een parabenen-vrij product niet gegarandeerd veilig is.

Een ingrediënt dat je in bijna elke shampoo wel vindt is Sodium Lauryl en/of Sodium Laureth Sulfate. Bij het productieproces van deze stof ontstaat er een bij product genaamd 1,3 doixan, een kankerverwekkende stof. En de lijst gaat maar door…

Wil je meer weten over ingrediënten in shampoo en andere haarproducten? Neem dan eens een kijkje in het door thinkbefore.eu gepubliceerde kappershandboek.

Thinkbefore.eu, een project van WECF’s partnerorganisatie Baltinfohaz is een onafhankelijke site met informatie over schadelijke stoffen in de drie Baltische talen en in het Russisch.  Het handboek bevat veel relevante informatie voor professionals in de kappersindustrie, maar is ook heel handig voor consumenten, omdat het een lijst bevat met schadelijke ingrediënten in haar producten, en hoe deze stoffen je gezondheid kunnen beïnvloeden.

Het handboek is verkrijgbaar in het Engels, maar Een Veilig Nest heeft het naar het Nederlands vertaald.  Benieuwd?  Klik op de onderstaande link voor de vertaling:

Handboek voor Kappers*

Auteur: Maartje Schutte, WECF

De vertaling van het handboek voor kappers is mede mogelijk gemaakt door het LIFE Programma van de Europese Commissie, DG Milieu.

life

 

 

 

 

* Het handboek voor kappers in de Baltische Staten bevat ook relevante informatie voor kappers en consumenten in Nederland. Daarom hebben we het vertaald naar het Nederlands. De Nederlandse Cosmetica Vereniging verwelkomt dit initiatief en geeft aan waarin de Nederlandse markt verschilt van de Baltische. In Nederland is de situatie als volgt:

  • ANKO, de brancheorganisatie van kappers, heeft regels over veilig werken in de salon afgesproken;
  • Kappers kunnen via de website ‘Is dit product veilig‘ informatie vinden over veilig werken met cosmetica.

Wat verstoort jou?

Een lijst met te vermijden hormoonverstorende stoffen!

Hormoonverstorende stoffen(EDC’s) in alledaagse producten – een overzicht voor de bezorgde consument

Wat is het probleem? Het hormonale systeem in het menselijk lichaam bestaat uit een aantal klieren die hormonen uitscheiden.Die hormonen spelen onder andere een belangrijke rol in de groei en ontwikkeling, het immuunsysteem, de stofwisseling, stemming en voortplanting.

Hormoonverstoorders zijn chemische stoffen die de van nature voorkomende hormonen nabootsen en het natuurlijke evenwicht uit balans brengen. Steeds meer wetenschappers stellen dat hormoonverstoorders al een effect kunnen hebben bij zeer lage doses, in tegenstelling tot wat tot nu toe als algemene regel heeft gegolden. Bovendien wordt, en dit is van belang als het gaat om (ongeboren) kinderen, gesteld dat het niet alleen om de dosis gaat maar ook over het specifieke tijdsvenster waar de hormoonverstorende stoffen het lichaam binnenkomen. Dat betekent dat een kleine dosis van zo’n stof een belangrijk effect kan hebben in bepaalde ontwikkelingsfases van het ongeboren kind.  Die schadelijke stoffen passeren de placenta en bereiken de onbeschermde foetus. Kinderen zijn veel kwetsbaarder dan volwassenen, hun stofwisseling gaat sneller, hun huid is dunner en ze hebben smallere luchtwegen en een kleinere longcapaciteit. Hierdoor krijgen jonge kinderen een veel grotere dosis vervuilers per kilo gewicht binnen dan volwassen.

Dit kan leiden tot afnemende kwaliteit van sperma bij mannen, onvruchtbaarheid bij vrouwen, een toename van het aantal diabetespatiënten, borst- en prostaatkanker en obesitas; dit zijn slechts enkele van de mogelijk negatieve gezondheidseffecten van hormoonverstorende stoffen (Endocrine Disrupting Chemicals oftewel EDC’s). EDC’s zijn synthetische, lichaamsvreemde stoffen die werken als hormonen of de werking ervan juist blokkeren. Het gevolg is een verstoring van het hormonale systeem met mogelijk schadelijke effecten op zenuwstelsel en immuunsysteem.

De effecten van EDC’s zijn sterk afhankelijk van het moment van blootstelling. Met name tijdens kritieke fasen van de zwangerschap (foetale ontwikkeling), baby- en vroege kinderperiode en adolescentie kunnen zelfs kleine doses van deze stoffen schadelijk zijn voor de ontwikkeling. Gezondheidseffecten treden vaak pas later in het leven op. Bescherming tegen EDC’s in deze gevoelige fasen is dan ook erg belangrijk.

Momenteel zijn meer dan 200 stoffen met hormoonverstorende effecten bekend, zoals Bisfenol A en bepaalde parabenen en ftalaten. Ze zitten in alledaagse producten en komen in ons lichaam via onze voeding, inademen of via de huid wanneer we deze producten gebruiken. Veel EDC’s zijn persistent en kunnen zelfs effect hebben bij heel lage concentraties. Volgens WECF bestaat er dan ook geen veilige dosis. Hoewel tal van studies de negatieve gevolgen tonen die bepaalde EDC’s hebben op dieren, het milieu en de mens, zijn er nauwelijks wettelijke maatregelen die het gebruik ervan beperken en worden EDC’s nog steeds in veel alledaagse producten gebruikt.

Algemene tips

Door te letten op de producten die je koopt kun je de blootstelling aan EDC’s verminderen. In deze handleiding staan een aantal productgroepen die EDC’s bevatten en tips over hoe je je blootstelling aan EDC’s kunt verminderen.

  • Minder is meer! Denk goed na over wat je nodig hebt.
  • Kies producten zorgvuldig. Lees het etiket, let op keurmerken en termen zoals PVC-vrij of BPA-vrij. Erkende keurmerken zijn: Ökotex, de “Blauwe Engel”, de Euroflower en biologische voedseletiketten.
  • Vermijd producten met PVC (code 3). In het algemeen zijn voedselverpakking van glas, roestvrij staal en porselein beter dan plastic verpakkingen.
  • Thuis: lucht regelmatig. Verontreinigende stoffen hopen zich op in de binnenlucht.
  • Raadpleeg de WECF informatiegidsen. Ze zijn beschikbaar over de onderwerpen babyverzorging, speelgoed, cosmetica voor zwangere vrouwen,schoonmaakmiddelen, klussen en inrichten en te downloaden via http://eenveilignest.nl/publicaties/

De verschillende EDC’s:

  • Bisfenol A (BPA) is een hoofdbestanddeel bij de vervaardiging van polycarbonaat kunststof, Epoxys en epoxyharsen. Zit in plastics, zuigflessen en fopspenen, voedselverpakking (zowel in plastic als in binnencoating van conservenblikken), magnetronmaaltijdverpakkingen gemaakt van polycarbonaat, plastic gebruiksvoorwerpen, plastic vershoudfolie (van pvc), computers, cd’s, thermisch papier (kassabonnen), gerecycled papieren handdoeken en wc-papier, medische hulpmiddelen, tandheelkundige composietvullingen, lijmen, lakken, nagellakken.
  • Ftalaten worden gebruikt als weekmakers voor kunststoffen. Zit in PVC-vloeren, kunststof tegels, tapijt met kunststof onderlaag, vinylbehang, douchegordijnen,(kunst)lederen meubels en tassen, PVC voedselverpakkingen, elektrische kabels, lijmen, verven, verf(printen), schoonmaakmiddelen, gecoate weefsels, medische producten ( zoals handschoenen en infuusslangen), cosmetica, textiel (waterbestendig kleding, plastic klompen), speelgoed (zoals plastic poppen, waterspeelgoed, kinderbadjes, zwemvleugels, luchtbedden). In de EU zijn de ftalaten DEHP, DBP en BBP verboden in speelgoed. In speelgoed voor kinderen tot drie jaar oud zijn ook DINP, DIDP en DNOP verboden. WECF ijvert voor verbod van EDCs in speelgoed en  etikettering van schadelijke stoffen in speelgoed.
  • Organotinverbindingen (ook milieugevaarlijk, kankerverwekkend engiftig voor het immuunsysteem) worden gebruikt als conserveermiddel, stabilisatoren en biociden. Zit in PVC-producten (handschoenen, slipppers, verpakking), PVC bedrukking van textiel, verf voor schepen, als desinfectiemiddel, tributyltinhydride (TBT): voor het coaten van textiel. In PVC vloeren en vloercoatings, en coatings voor bakplaten en bakpapier.
  • Nonylfenolen (ook giftig, bijtend en milieugevaarlijk) zijn verboden in de EU in concentraties van meer dan 0,1%. Volgens veel onderzoekers is er voor kinderen en zwangere vrouwen geen veilige grenswaarde. Zit in huishoudelijke schoonmaakmiddelen, cosmetica, textiel en kleding, voedselverpakkingen, speelgoed of vloerbedekking, ontsmettingsmiddelen, PVC folie transparanten, als emulgator in pesticiden en muurverf.
  • Octylfenol (4-tert-octylfenol) is in 2011 toegevoegd aan de lijst van zeer ernstige zorgstoffen (Mededelingsplicht voor de fabrikant!) Toepassing: de vervaardiging van verf, lijm en banden.
  • Parabenen zijn conserveringsmiddelen, beschermen tegen aantasting van schimmels en bacteriën. Butyl-en propylparabenen versterken de werking van het vrouwelijk hormoon Oestrogeen (feminisering van het lichaam) en kan ook leiden tot contactallergieën. Zit in veel verzorgingsproducten, geneesmiddelen, voedsel, tabak en schoenpoets. Schadelijke parabenen in cosmetische producten zijn calledbutylparaben, propylparaben, in levensmiddelen en tabaksproducten zijn methyl-, ethyl parabenen en zijn zouten (E214, E215, E216, E217, E218, E219) helaas nog steeds toegestaan.
  • Synthetische UV-filters, zoals Benzofenon-3 (oxybenzon), 3-benzylideen kamfer, 4 methylbenzylideen kamfer (4-MBC), 4,4-Dihydoxybenzofenon, benzofenon, ethylhexylmethoxycinnamaat hebben een hormoonverstorende werking.

In voedsel(verpakkingen
Schadelijke stoffen in voedingsmiddelen zijn doorgaans residuen van bestrijdingsmiddelen van groenten en fruit, zoals dithiocarbamaten en vinclozolin. Daarnaast kan ook Bisfenol A (BPA) vanuit plastic voedselverpakkingen in het voedsel komen. Ondanks de toegenomen onrust en bezorgdheid, wordt BPA nog steeds gebruikt in veel kunststof producten. Om baby’s te beschermen, zijn babyflessen die polycarbonaat (bevat BPA) bevatten verboden voor de Europese markt. Andere EDC’s die in voeding kunnen voorkomen zijn de conserveringsmiddelen propylparabeen (E216), galaten (Propylgallaat(E310), Octylgallaat (E311), Dodecylgallaat (E312), antioxidanten (tBHQ ( tert-Butylhydrochinon, E319), BHA ( Butylhydroxyanisol, E320), BHT (Butylhydroxytolueen, E321) en weekmakers (ftalaten) van plastic verpakkingen.

Tips

  • Vermijd producten gemaakt van polycarbonaat, herkenbaar door het PC etiket of recyclecode 07. Gebruik producten gemaakt van glas, porselein of polyethyleen PE.
  • Gebruik geen voedsel uit blik. Vooral bij vette producten komt BPA makkelijker vrij uit de coating.
  • Kies voor verse (en indien mogelijk onverpakte en regionale) voedingsmiddelen.
  • Kies biologische voedingsmiddelen, deze bevatten geen residuen van bestrijdingsmiddelen.
  • Gebruik alternatieven voor het verpakken en bewaren van voedsel, zoals glas, keramiek of roestvrijstaal.
  • Warm geen voedsel op in plastic schaaltjes, vooral niet in de magnetron.

IN textiel, kleding en schoeisel
Veel geïmporteerd textiel is vervuild met nonylfenolethoxylaten (NFE). Deze stof is verboden in Europa en wordt in Aziatische landen gebruikt bij het produceren en reinigen van textiel, waardoor ook de werknemers gezondheidsgevaar op kunnen lopen. NFE kan uit de kleding worden gewassen, maar komt dan via het riool in het milieu terecht. Foto’s en logo’s op textiel zijn vaak gemaakt met PVC coatings en ftalaten (weekmakers). Kledingstukken met antimicrobiële eigenschappen, zoals sportkleding, ondergoed en sokken, kunnen tributyltin (TBT) bevatten. (TBT wordt ook toegevoegd aan scheepsverf om algen en mosselen te doden.) Ftalaten en TBT worden ook vaak aangetroffen in rubberen laarzen, plastic klompen, regenbroeken en andere waterbestendige kleding. Geïmporteerde leren schoenen kunnen PCP (pentachloorfenol; toxisch en kankerverwekkend) of chromaat(kankerverwekkend en allergeen) bevatten.

Tips

  • Was nieuwe kleding voor het dragen.
  • Koop geen kinderkleding met PVC-deeltjes of pvc-coating, zoals ethyleen vinylacetaat. Er zijn PVC-vrije alternatieven voor rubberen laarzen, plastic klompen en flip-flops . Vraag het aan de winkelier!
  • Kies voor kleding van biologisch katoen en natuurlijke vezels. Let op het Öko-Tex Standard 100 label.
  • Gebruik geen producten (sokken, sportkleding) met antibacteriële eigenschappen.

In (baby)verzorgingsproducten
Sommige ingrediënten van cosmetische producten hebben een hormoonverstorende werking. Dit zijn o.a. UV-filters in zonnebrandmiddelen en dagcrèmes en conserveringsmiddelen (meestal parabenen) in douchegels, shampoos, crèmes, lotions en babyverzorgingsproducten. Denemarken heeft in 2011 de conserveringsmiddelen propylparabeen en butylparabeen in huidverzorgingsproducten voor baby’s en jonge kinderen (jonger dan drie jaar) verboden. Nederland en België volgen de Europese Wetgeving en stellen geen specifiekere regel omtrent het gebruik van deze parabenen in verzorgingsproducten . WECF is van mening dat er geen veilige dosis voor EDCs is en dat het Deense voorbeeld gevolgd zou moeten worden.

Tips

  • Lees de ingrediënten op het etiket. Vermijd(baby)verzorgingsproducten met propylparabenen, butylparabenen of BPA.
  • Vermijd zonproducten en huidverzorgingsproducten met hormoonverstorende UV-filters benzophenone-1, benzophenone-2 , 3-benzylidene camphor en ethyl-4-aminobenzoate. Ook DEP (diethylftalaat), kunstmatige geurstofen, PEG (polyethylene glycol/polyether glycol),PEG derivaten (van PEG afgeleide stoffen)en parafinne/aardolieproducten/siliconen kun je beter vermijden gezien de mogelijk negatieve gezondheidseffecten. Zonproducten met minerale UV-filters zijn beter.
  • Minder is meer. Gebruik babyverzorgingsproducten alleen als het nodig is.

In producten voor kinderen
Baby’s en peuters ontdekken hun omgeving met alle zintuigen. Via de mond en hun huid (erg doorlaatbaar) kunnen schadelijke stoffen hun lichaam binnendringen. Koop daarom babyproducten die PVC-en BPA-vrij zijn. Bisfenol A en sommige weekmakers zijn verboden in producten voor kinderen jonger dan 3 jaar. Producten geschikt voor kinderen vanaf 3 jaar kunnen echter wel een aantal van deze ftalaten bevatten. Wees ervan bewust dat jonge kinderen niet alleen kauwen op bijtringen of teddyberen, maar ook dingen die niet bestemd zijn voor kinderen.

Tips

  • Koop fopspenen, zuigflessen, eetgerei en andere producten die BPA-vrij zijn. Raadpleeg de fabrikant voor meer informatie!
  • Plaats een wasbare stof op de bovenkant van het plastic verschoonkussen (bijv. Een handdoek of luier).

In speelgoed
Veel speelgoed bevat nog steeds veel schadelijke stoffen. Plastic poppen en speelgoed van zacht plastic kunnen schadelijke weekmakers (ftalaten) bevatten, knuffels van pluche of de vulling van knuffels kunnen schadelijke broomhoudende vlamvertragers bevatten. Helaas zijn er nog geen etiketteringsvoorschriften voor speelgoed.

Tips

  • Koop stoffen poppen en knuffels van natuurlijke vezels. Let eventueel op Oeko-Tex 100 label.
  • Was knuffels voor gebruik.
  • Geef je baby geen speelgoed van zacht plastic dat volgens het label niet geschikt is voor kinderen onder de leeftijd van 3.
  • Ruik het speelgoed voor aankoop! Koop geen speelgoed met een onaangename geur of speelgoed dat raar aanvoelt.

Zijn er wetten die ons beschermen?

Alle cosmetica is onderworpen aan de Europese cosmeticarichtlijn. Alle cosmetische ingrediënten moeten duidelijk op het product worden vermeld. Speelgoed is onderworpen aan de Europese speelgoedrichtlijn, de verpakking van levensmiddelen aan de Europese etiketeringsrichtlijn en insecticides en pesticiden aan de biocide- en pesticideverordeningen. Helaas is er vaak geen verplichting om de chemische ingrediënten toe te lichten. Ook zijn EDC’s niet opgenomen in de Europese regelgeving rondom schadelijke stoffen, REACH. Er is dus dringend politieke actie nodig met betrekking tot EDC’s!

Word actief – stel vragen!
Vraag de winkelier en/of fabrikant of de ingrediënten in de verf, speelgoed, verpakkingen en huidverzorgingsproducten zijn getest op mogelijk hormoonverstorende effecten of dat het product andere schadelijke stoffen bevat. De REACH Verordening geeft winkeliers of fabrikanten 45 dagen om op je vraag te reageren. Hier vind je onze voorbeeldbrief. Helaas geldt deze verplichting tot openbaarmaking van informatie alleen voor bepaalde stoffen. Echter, hoe kritischer de klant is, hoe sneller producenten hun productbeleid zullen veranderen. Zo kun je de fabrikant beïnvloeden. WECF voert campagne voor een gifvrije omgeving.

Steun ons werk, wordt een vriend van WECF! Volg onze campagnes, doe mee op Faceboek en Twitter of ondersteun ons financieel: dat kan al vanaf 1 euro per maand. Meld jezelf aan als WECF vriend via friends@wecf.eu

life

Ondersteund door het Life+ project ChildProtect gefinancierd door de Europese Commissie DG Milieu, dat WECF uitvoert samen met Gezinsbond en PAN Europe.